Tarihte hiçbir ordu işgal ettiği bölgedeki halkı ortadan kaldırmamıştır. Herhangi bir sebeple karışan topluluklar ya baskın olanın adıyla veya komşularının verdiği yeni bir isimle, ortak olmayan yönlerde birbirlerini etkileyerek varlıklarını sürdürmüşlerdir. Günümüzdeki ulusların, halkların, toplulukların hemen hepsinin kökeninde bir çok farklı etnik unsurun bulunduğu, bunların birbiriyle ayrışamayacak derecede kaynaştığı artık bilimsel bir gerçektir.

Biz Pomaklar açısından bakıldığında da durum aynıdır. Bir sitede, doğruluğunu tam olarak tespit edememekle birlikte şöyle bir veriye rastladım. EDNAP (Avrupa Gen Projesi) isimli bir kurumun Pomaklar üzerinde yaptığı bir araştırmada Pomakların etnik yapısının;

%30 Proto-Bulgar,

%28 Slav,

%20 Trak,

%10 Oğuz,

%7   Kuman

%4   Peçenek ve Kazan,

%1   Diğerleri şeklinde olduğu yazılmış.

Bunların hangi bölgedeki Pomaklar ile ilgili olduğu, siyasi mi yoksa bilimsel temellere mi dayandığı, kısaca güvenilirliği konusunda bilgim yok. Kendi açımdan o kadar da önemli olduğunu sanmıyorum. Oranları farklı da olsa bu etnik unsurların tamamının Pomak oluşumunda rol oynadığına inanıyorum. Bence bundan şu sonucu çıkarabiliriz:

Pomaklar dinini kaybetmiş Bulgar kökenli bir gruptur diyen Bulgar tezi de, Pomaklar dilini kaybetmiş Türk kökenli bir gruptur diyen Türk tezi de doğrudur. (Nasrettin Hoca’nın sen de haklısın hikayesi gibi oldu, değil mi?) Yalnız kimse Pomaklar sadece Bulgardır veya sadece Türktür diyemez.

Bu durumda da bizim kendimizi ne olarak gördüğümüz ön plana çıkıyor. Kimimiz Bulgar, kimimiz Türk, kimimiz de adı sadece tarih kitaplarında kalan diğer topluluklar gibi unutuluncaya kadar Pomakım diyeceğiz.

Ortak bir paydada buluşulamıyorsa, dil unutulmaya yüz tutmuşsa, farklı devletlerde farklı kültürlerin baskısı altında yaşanıyorsa, kimlik sorununun yerini ekonomik sorunlar almışsa, kimsenin de bizi tanımak gibi bir düşüncesi yoksa farklı bir sonuç sadece hayal olur…

Kurtbey Pelinç

            Önemli bir olay değildi demeyeceğim ama, meczubun biri bizde birini öldürdü, üzerinden yıl geçti, ilgili ilgisiz selam veren herkes içeride hesap vermeye çalışıyor ama devlet sanık sandalyesinde değil diye kimseyi mutlu edemedik. Etmemiz de olanaksız. Sanıkları yakalanmış olmasaydı son derece mutlu olunacağına eminim.

            O kadar kişi führerlerinin kazanlarını aratmayacak şekilde yandı, bir türlü yakalayamadığımız AB standartlarında bir itfaiye zamanında gidemediği gibi hortumu bile patlak çıktı, bizimkini yerin dibine batırırken örnek almalarını istediğimiz Polis teşkilatı sayısını unuttuğumuz kundaklama olayında nedense hala bir ipucu bulamadı, öyleki “kundaklama şüphesi” olup olmadığına bile karar veremediler.

            Bir halk kendi insanlarına karşı nasıl bu kadar ilgisiz olabiliyor, gerçekten anlamak olanaksız. Adamlar ülkemizde cezaevine konan sapıklarını bile serbest bıraktırıncaya kadar kamp kurdular, bizimkiler böyle bir olayda bile çıt çıkarmaya korkuyor. Gerçi onlar da haklı, vatan millet sevgisiyle ırkçılık kavramının bu derece karıştırıldığı ikinci bir ülke yeryüzünde yok.

            Biz onların “Hepimiz Türküz” diye yürümesini istemiyoruz, zaten bu komedi filmi yerli yapım, yalnızca bize mahsus. Ama Kelaynakların elinden kibritleri almalarını istemek de hakkımız olmalı….

Kurtbey Pelinç

Balkanlardaki hükümranlıklar sona ererken, geriye kalan halk kitleleri, kendilerinden önce veya sonra bölgeye gelen diğer parçalarla kaynaşarak yeni topluluklar oluşturmuşlar veya güçlü olanlar içinde eriyerek yitip gitmişlerdir. Bir zamanlar bölgenin en büyük güçleri olan Trak, İskit, Hun, Avar, Peçenek, Uz ve Kumanların bugün adından söz edilmemesi bundandır. Bunlar gibi daha onlarca topluluğun bugün adı okunmadığı gibi, son birkaç yüzyılda kökeni bulanık pek çok yeni topluluk da ortaya çıkmıştır. Kültürel ve dilsel kaynaşma, topluluklar arasında ayrım yapmada din farklılığını ön plana çıkarmıştır. Kökleri aynı olsa bile, dini inançları farklı olan topluluklar ayrı millet kabul edilmektedir.

Egemen devlet ve toplulukların bölge üzerinde çağlar boyu sürdürdükleri, halen devam eden güç ve çıkar çatışmaları, bu küçük toplulukların geçmişindeki bulanıklığın berraklaşması önündeki en büyük engel olarak varlığını korumaktadır. Egemen devletler, günümüzdeki yapay sınırlarının içinde, asıl unsurdan farklı bir topluluğu kabul etmemektedir. Asimile edebilmek için her türlü baskı ve kıyım yöntemleri uygulamalarına rağmen başarılı olamayınca, günümüzde daha farklı ve uzun vadeli çalışmalara yönelmişlerdir. Bugün için en rağbet gören yol, topluluğa kimliğini kaybettirip, kendisiyle aynı kökten geldiğinin benimsetilmesi ve dünya kamuoyuna bunun kabul ettirilmesi şeklinde görülmektedir. Hedefteki en dinamik Balkan topluluğu da hiç şüphesiz Pomaklardır.

                                                                                                                 Kurtbey Pelinç